محمد صادق على خان
47
مخازن التعليم ( فارسى )
بجائ روغن چربى گاو يا روغن بادام انداخته باشند و همچنين تنقل از بادام و نيز گاهى مسافر محتاج مىشود بسوئ چيزى كه بسبب آن صبر بر تشنگى نمايد مثل تخم خرفه يا سركه يا آب با سركه و بايد كه ترك كنند ادويهء معطشه را مثل ماهى و اشيائ نمكين و شيرين و سخن كمتر كند و سير برفق نمايد و با مردم اجنبى مختلط نشود و از خوردن طعام و شراب از دست غير احتياط نمايد خصوصا چيزهائ نمكين و شيرين و تيز و ترش و چيزى كه حقيقت آن معلوم نباشد نبايد كه در دهن بگيرد و يا ببويد و يا بر بدن بمالد و از اطعمه و اشربه كه بىسرپوش گذاشته باشد اجتناب نمايد و جايى كه آب متعفن بسيار جمع شده باشد و كثرت مردههاى غير مدفون و غير سوخته و زمين نمناك بود محل خوف وباست منزل نسازد و در زير درختان بزرگ و ميان گياه و نزديك آشيانه لقلق و كلاغ و هوام بدون بخور شاخ گاو كوهى و امثال آن نخسپد و در شب چراغ نزديك خود ندارد و اگر بسبب پياده رفتن مانده باشد خود را مشتمال نمايد و عضلهائ پا را بروغن گل يا روغن بابونه يا روغن شبت بمالد محل دوم در تدبير مسافرى كه در گرما سفر كند اگر در گرما سفر كند سر را از آفتاب پوشيده دارد و روغن بنفشه بر سر مالد و بر سينه لعاب اسپغول و تخم خرفه طلا نمايند و هرگاه سوار شود نخست پست جو و شربت ميوهها بخورد و اندكى صبر كند تا در معده قرار گيرد و نيز گاهى بسبب شدت گرما ضعف در قواى عارض مىشود پس واجب است درين وقت كه سوار شود در شب و آرام گيرد در روز و در مكان بلند فرود آيد و اكثر چنين اشخاص را بسبب شناورى كردن در آب سرد ضعف زائل مىشود ليكن بايد كه جلدى نكند بلكه اندكى صبر كرده شناورى نمايد و در موضعى كه سموم باشد دهن و بينى را از رومال بهبندد و پياز با دوغ خورد و پياز با خود داشتن مفيد بود و روغن مغز تخم كدو و روغن بادام در بينى بچكاند و اگر كسى را سموم زند اطراف را به آب سرد بشويد يا در آب سرد نشيند و از جماع اجتناب نمايد و روغن گل و آب بيد و كدو را بر سر بمالد و خرفه و كاهو و كدو و خيار بخورد